2025 оны намар УСУГ-аас ажлын зургийн өөрчлөлт батлагдсан даруйд долоон бригад 70 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй зохих хугацаанд ажлыг гүйцэтгэж байгаа юм. Энэхүү шинэ бохирын шугам өргөтгөл нь Улаанбаатар хотод ашиглагдаж байгаа шугамуудаас хамгийн өргөн буюу 1.5 метрийн диаметртэй. Баянзүрхийн хэрэглэгчдээс эхлээд Төв цэвэрлэх байгууламж хүртэлх ачааллыг хуваалцах үүрэгтэй. Тус шугам тавигдсанаар төвийн коллекторын ачаалал 50 хувиар буурна. Хэрвээ “Туул 1” коллектор ашиглалтад орохгүй бол цаашид шинэ бүтээн байгуулалтыг хүлээн авах боломжгүй нөхцөл байдал хотод үүснэ. Одоо хийж буй энэхүү шугам хоолой нь бохир усанд тэсвэртэй, хөрсний даац авах чадвартай гэдгээрээ онцлог.

“Туул-1” коллекторын трасс дагууд 79 нэгж талбар газар чөлөөлөлтөд өртсөн. Өнөөдрийн байдлаар 25 нэгж талбарыг чөлөөлсөн. “Туул-1” коллекторын 3, 4 дүгээр хэсгийн Ф1200-1500 мм-ийн голчтой шугамаас угсралт хийгдээгүй 10.4 км шугамын угсралтыг хийж дуусгаснаар Улаанбаатар хотын ариутгах татуургын гол цуглуулах шугамын хүчин чадал 80 хувиар нэмэгдэж, шинээр 300 мянган өрхийг ариутгах татуургын төвлөрсөн системд холбох боломжтой болно. Шугамын ажил гүйцэтгэлтэй холбоотой газар чөлөөлөлтийг энэ оны II, III улиралд зохион байгуулж шугам угсралтын ажлыг богино хугацаанд хийж дуусгахаар төлөвлөжээ. Иймээс иргэд, ААН, байгууллагуудыг “Туул-1” коллекторын шугам угсралтын ажлын явцын талаарх мэдээллийг бүрэн авч, хамтран ажиллахыг уриалж байна.

Судлаачид шинэ телескопын системийг турших явцдаа богино хугацаанд олон мянган сансрын биетийг бүртгэсэн аж. Астероид гэдэг нь нарны аймгийг тойрон хөдөлдөг жижиг чулуурхаг биетүүд бөгөөд ихэнх нь Ангараг гараг болон Бархасбадь гараг гарагуудын хооронд байрлах астероидын бүсэд оршдог. Зарим нь нарны аймгийн илүү алслагдсан хэсэгт байдаг тул илрүүлэхэд хүндрэлтэй байдаг.

Судлаачдын мэдээлснээр энэ удаа илэрсэн астероидуудын дунд Нарны аймгийн алслагдсан бүсэд орших хэд хэдэн биет багтаж байгаа ажээ. Мөн илэрсэн астероидуудын аль нь ч дэлхийд аюул учруулах замд ороогүй гэж мэдээлсэн байна.

Шинэ ажиглалтын технологийн тусламжтайгаар богино хугацаанд ийм олон сансрын биет илрүүлсэн нь одон орон судлалын хувьд чухал ахиц гэж судлаачид онцолж байна.

Түүний мэдэгдэлтэй холбогдуулан ХЗДХ-ийн сайд Б.Энхбаяр, ХЗДХ-ийн сайд асан Д.Мөнх-Эрдэнэ нар тайлбар хийлээ.

ХЗДХ-ийн сайд Б.Энхбаяр: Л.Оюун-Эрдэнэ намайг мөнгө авахыг харсан гэрчүүд байгаа гэсэн. Тэр хүмүүс нь одоо өөрсдөө гарч ирээд ярих хэрэгтэй. Бас хоёр цагийн бичлэг байгаа гэсэн. Тэгвэл түүнийгээ бүтнээр нь шууд цац л даа. Юуг нь хүлээгээд байгаа юм.

Надад хэлэх үг ч олдохгүй байна. Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн ярьсан зүйлд хандаж нэг л зүйл хэлье. Энэ хүн болон холбогдох бүлэглэлтэй холбоотой олон асуудлыг хууль хяналтын байгууллага идэвхтэй шалгаж байгаа.

Өнөөдөр хүртэл ‘14 давхрыг дээрэмдүүлсэн’ гэх иргэн өөрөө гарч ирж, олон нийтэд мэдээлэл өгсөн. Тухайн иргэнийг гэрчийн хамгаалалтад авна. Хэргүүд нь тогтоогдож эхлэхээр өөрсдийгөө хамгаалах зорилгоор худал мэдээлэл тарааж байна. Эрүүгийн хуульд гүтгэх заалт байхгүй болсныг илт ашиглаж байна. Т.Аюурсайхан одоо ярих хэрэгтэй, удахгүй Б.Ганхуяг гарна. Энэ хоёр нөхөр ярих хэрэгтэй.

Мөн намайг Арцатын аманд хаус авсан гэнэ. Гэтэл нүүрсний хулгайчид тэнд амьдардаг гэдгийг би анх гаргаж тавьсан шүү дээ. Намайг одоо тэд нартай адилхан болгох гээд зүтгээд байх шиг байна. Би энэ хүнийг эрүүл биш байх гэж бодож байгаа. Сэтгэцийн хувьд хуваагдмал шинж чанартай. Энэ хүн өөрийнхөө авсан авлигыг яриад байгаа юм биш биз дээ. Тэр зургаан ширхэг оффтейк гэрээний дөрвийг нь өөрөө хийсэн хүн. Зориуд намайг ийм байдалд оруулж байна. Би Л.Оюун-Эрдэнэтэй халз мэтгэлцэхэд бэлэн байна.

Иргэний гомдол: Баянзүрх дүүргийн иргэн А.Цогоо: Ч:51 (Дүүхээ дэлгүүр-Дүнжингарав худалдааны төв) чиглэлд явж байсан 11-001 гарааш дугаартай автобусны жолооч нь Хавдар судлалын эмнэлэг зогсоолоос суух гэхэд хаалгыг нь нүдээд байхад харсаар байж хүнээ авалгүй, хаяж явсан. Маш их гомдолтой байна. Арга хэмжээ авч хариу өгнө үү.

Шийдвэрлэлт: Иргэний гомдлын дагуу нийтийн тээврийн үйлчилгээний Трансбус ХХК-ийн 11-001 гарааш дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч Б.Б-ыг шалгаж, гаргасан зөрчилд нь Зөрчлийн тухай хуулийн 14.6 дугаар зүйлийн 10 дахь хэсгийн 10.1-т заасныг үндэслэн 15 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдууллаа.

Иргэний гомдол: Хан-Уул дүүргийн иргэн Ц.Халиун: Ч:52 (Дүүхээ дэлгүүр-Зайсан) чиглэлд явж байсан 11-021 гарааш дугаартай автобусны жолооч хойд хаалгаа хаахгүй явсан. Олон хүний амь нас хариуцаж явж байж, ийм хариуцлагагүй байж болохгүй.

Шийдвэрлэлт: Иргэний гомдлын дагуу нийтийн тээврийн үйлчилгээний Трансбус ХХК-ийн 11-021 гарааш дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч Б.Д-ыг шалгаж, гаргасан зөрчилд нь Зөрчлийн тухай хуулийн 14.6 дугаар зүйлийн 9 дэх хэсэгт заасныг үндэслэн 25 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдууллаа.

Иргэний гомдол: Баянзүрх дүүргийн иргэн: М:1 (5 шар-Офицеруудын ордон)  чиглэлд явж байсан 2-118 гарааш дугаартай автобусны жолооч Баянзүрх дүүрэг зогсоолоос хөдлөөд удаагүй байтал Офицеруудын ордон зогсоол дээр буух хүмүүс энд буугаарай, цайндаа орно гэсэн. Буудал дээрээ очоогүй, буух газраа буумаар байна гэхэд хэл амаар доромжилж хөөсөн.

Шийдвэрлэлт: Иргэний гомдлын дагуу нийтийн тээврийн үйлчилгээний “Зорчигч тээвэр хоёр” ОНӨААТҮГ-ын 2-118 гарааш дугаартай тээврийн хэрэгслийн жолооч С.Б-ыг шалгаж, гаргасан зөрчилд нь Зөрчлийн тухай хуулийн 14.6 дугаар зүйлийн 9 дэх хэсэгт заасныг үндэслэн 25 нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох шийтгэл оногдууллаа.

Нийтийн тээврийн бодлогын газар нь 70044040 дугаарын утсаар иргэн таны санал, гомдол, талархал хүлээн авдаг. Утаснаас гадна иргэн та https://ptd.ub.gov.mn/ цахим хуудсанд хандан санал, гомдол, талархал илгээх боломжтой.

Тодруулбал, Монгол улсын иргэн Б нь Амьтны тухай хуулийн 7 дугаар зүйлд заасан “Нэн ховор амьтан”, Монгол Улсын улаан номын “Нэн ховор” зүйлд багтсан “Шивэр хандгай”-г Хан Хэнтий улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгаас агнасан хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж тус хэргийг 2025 оны 07 дугаар сарын 22-ны өдөр шүүхэд шилжүүлэх саналтай Сэлэнгэ аймгийн прокурорын газарт хүргүүлсэн бөгөөд иргэн Б-г Сэлэнгэ аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүхээс гэмт буруутайд тооцож Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 24.5 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт зааснаар шийтгэгдсэн.

Мөн Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн наймдугаар бүлгийн 49-р зүйлийн 4 дэх хэсгийн 2 дахь заалтад амьтны аймагт учирсан хохирлыг тухайн амьтны экологи-эдийн засгийн үнэлгээг хоёр дахин нэмэгдүүлж, 39,400,000 төгрөгийг нөхөн төлүүлсэн.

Иймд иргэд та бүхэн хууль бусаар ан агнах гэмт хэрэг, зөрчлийн талаар мэдээллийг цагдаагийн байгууллагад шуурхай өгч, байгаль хамгаалах үйлсэд хамтран ажиллахыг уриалж байна.

Тухайлбал, өнгөрсөн сарын 14-нөөс эхлэн тухайн бүс нутагт үүссэн нөхцөл байдлын улмаас хойш нийт 1400 гаруй иргэн хамгаалалт хүсэж баазад нэвтэрснийг монгол цэргүүд шуурхай хүлээн авч, хамгаалалтад авчээ. 

Энгийн иргэдийг хамгаалах ажиллагааны хүрээнд цэргийн багийн зүгээс эмнэлгийн майхан төхөөрөмжлөн анхан шатны тусламжийн цэг байгуулж, шархадсан иргэдэд эмнэлгийн яаралтай тусламж үзүүлэн, шаардлагатай иргэдийг бусдаас тусгаарласан аж.

Түүнчлэн хамгаалалт хүсэж нэвтэрсэн орон нутгийн иргэдийн дунд төрөх дөхсөн жирэмсэн эмэгтэй байсныг баазын эмч ахлах дэслэгч Ц.Цэрэнлхам, сувилагч дэд ахлагч Д.Ууганбаяр нар эх барьж, эх, нярайг эсэн мэнд амаржуулсан байна.

Битүүний орой бол айл хотлоороо хамгийн хүндтэй, дээдлэн үйлддэг зан үйл. Тэр өдөр нас хамгийн өндөр хүний үгийг бүгд дагана. Эрэгтэй, эмэгтэй гэж ялгахгүй. Нар жаргаж, гялаан од баруунтаа гарахаас өмнө бог малаа хотлуулна. Гялаан од гарсны дараа үхрээ, гурван марал од гарсны дараа адуугаа хотлуулдаг дэгтэй. Энэ бүхэн тэнгэр, од эрхэстэйгээ зохицож амьдарч ирсэн монгол ухаан.

Битүүний орой 21:40–23:40 цагийн хооронд хүндэтгэлийн ширээгээ засч, идээгээ ариулна. Дараа нь гэрийн эзэгтэй маргааш өмсөх хувцсыг бэлтгэнэ. Унтахын өмнө долоон бурхан одондоо залбирч, сүү өргөнө. Үүнийг “хөдөөнийхний ёс” гэж ойлгож болохгүй. Бид бүгд малчин удамтай ард түмэн. Мах идэж, сүү ууж, дөрвөн улирлын агаар, усыг хүртэж амьдарч байгаа цагт байгаль дэлхийтэйгээ харьцана гэдэг Цагаан сарын гол утга.

2027 онд XVIII жарныг зөв гаргана гэдэг их учиртай. Жарны тоолол, махбодийн эргэлт гэдэг бол зүгээр нэг тоо биш, ард түмний хийморь, заяатай холбоотой зүйл гэж ахмадууд үздэг.

Зарим айл битүүний орой тотгон дээрээ мөс, цас, өвс тавьдаг. Энэ нь Лхам бурхан айлд морилно гэж үзээд хүлэгт нь зориулж бэлдэж буй хэрэг. Арга билгийн бэлгэдэл. Үлгэр домгийг зүгээр нэг өнгөрсөн зүйл гэж голж болохгүй. Тэнд амьдралын ухаан бий.

Битүүнд уурлах, архи уух, хашгирах, амьтан зодох, угаасан хувцас гадаа хонуулах, сэвлэгийг нь үргээгээгүй хүүхдийг нэрээр нь дуудахыг цээрлэнэ. Өр авлагаа цэгцэлнэ. Малаа цатгалан, нохойгоо хоолтой байлгана. Битүүний 23:45-д хулгана цаг орж ирнэ. Ам цагаан хулгана морилж ирэхэд гэртээ идээ будаа элбэг байвал ирэх 365 хоногтоо өлсөж, цангахгүй гэсэн бэлгэдэлтэй. Ийм учрыг мэдэхгүйгээс залуус гэрээ эзгүй орхиод явчихдаг нь харамсалтай.

Хэрэв айлд хонохоор бол ам бүлийнхээ тоогоор тахилын цөгцөд зул асаасан байх ёстой. Унтахдаа өрхөө тэгшилнэ. Орон сууцанд бол хөшгөө хаана. “Гурвалжин зурсан газар өнжөөд, дөрвөлжин зурсан газар хоно” гэдэг нь өрхөө тэгшилж, өглөө татах ухааныг хэлсэн үг.

Үндэсний хувцасны тухайд “Монгол ёсоор тэмдэглье” гэж тусгайлан уриалах нь хүртэл сонин. Бид эх орондоо амьдарч байгаа атлаа өөрөөр яах юм бэ? Цагаан сараар дээл, малгайгаа өмсөнө. Гол нь хиргүй, бүтэн байх ёстой.

Гарын бэлгийн хувьд монголчууд бэлгээр өрсөлддөг ард түмэн биш. Гол нь ам хүрч, үг сонсох. Урьд нь ээзгий, хэдэн төгрөг, хадаг, хоргой даалин, ёотон өгдөг байсан. Заавал хосоор өгнө. Нэг ширхэг зүйл өгдөггүй. Идээ ундааг хоёр удаа хүртэнэ. Харин хурим, насны ой зэрэгт гурван удаа дугараатай.

Тавгийн идээг 3–7 үеэр засна. Эгэл ард 3–5 үе байхад хангалттай. “Би мөнгөтэй” гээд олон үеэр засах ёсгүй. Аав нь амьд байхад ааваасаа өндөр идээ засахгүй. Хэрэв аав бурхан болсон бол том хүү нь аавынхаа засч байсан үеэр засна. Энэ бол эрэмбэ дараа, хүндлэл.

Шинийн 1-ний өглөө туулай цаг буюу 5:40–7:40-д босно. Энэ цагт босч чадахгүй бол тэр жилдээ хийморьтой явна гэж яриад ч хэрэггүй гэдэг. Хүндэтгэх шалтгаангүй бол хүүхдүүдээ ч босгоно. Тэгвэл бүтэн жилдээ босоо хийморьтой явна.

Золгохоос өмнө мөрөө гаргана. Ялангуяа өрхийн тэргүүн, бүстэй хүү зүгээ гаргана. Шинийн 1-нд луу цаг буюу 7:40–9:40-д золгодог. Буцалгасан аяга сүүтэй байна. Нар зөв тойруулж хүртэнэ. Энэ өдөр хүн бүрийг хоёр хацар дээр нь үнсэнэ. Дараа өдрүүдэд зөвхөн үр хүүхэд, ойрын саднаа үнсэнэ. Золгосны дараа хангай дэлхийдээ идээнийхээ дээжийг өргөнө. Дэлхий биднийг төрүүлсэн учраас түүндээ хүндэтгэл үзүүлж байгаа хэрэг.

Хэрэв эцэг эхтэйгээ шинийн 1-нд золгож амжихгүй бол шинийн 3, 8, 15-нд, эсвэл зуны эхэн сарын шинийн 15-нд учран золгодог. Эдгээр өдрүүдэд л эцэг эх үр хүүхдээ хүлээдэг хатуу дэгтэй.

Эцэст нь хэлэхэд, Цагаан сар бол идэж уухын нэр биш. Хүн ёсоо сахиж, эрэмбэ дараагаа мэдэж, байгаль дэлхий, тэнгэр одтойгоо зохицож амьдрах ухааны баяр. Хэн зөв уламжлалаар жарны төгсгөлийг үдэж, шинэ жарныг угтана, тэр айлд хийморь заяа тогтож, амгалан тайван жилүүд үргэлжилнэ гэж өвгөд дээдэс захиж ирсэн юм шүү дээ.

“Apollo 17” нислэгээс хойш 54 жилийн дараа хүн төрөлхтөн Дэлхийн дагуул руу буцаж очихоор бэлдэж байна. 1972 оны арванхоёрдугаар сард сансрын нисэгчид Сарыг орхин явснаас хойш хүн дэлхий орчмын тойрог замаас цааш гараагүй билээ. “Artemis” хөтөлбөр нь энэхүү хагас зуун жилийн завсарлагыг өндөрлүүлж, хүн төрөлхтөнд Дэлхийгээс хол байнга оршин суух үндсийг тавих зорилготой.

Нэг удаагийн техникийн дэвшилд хүрэх зорилготой байсан “Apollo” хөтөлбөрөөс ялгаатай нь “Artemis” урт хугацааны стратегийг хэрэгжүүлнэ. Зорилго нь пуужин, сансрын хөлөг, тойрог замын дэд бүтэц, сансрын түнш зэрэг сансрын нислэгийн тогтвортой архитектурыг бий болгох явдал юм. Энэ л хүрээнд эхний туршилтуудаас авхуулаад ирээдүйн буулт болон хожмын сансрын аяллуудын үе шатуудыг тодорхойлно.

2022 оны арваннэгдүгээр сард хөөргөсөн “Artemis I” нислэг бол үүний эхний алхам байлаа. Үүгээр SLS пуужин, Orion сансрын хөлөг болон газрын удирдлагын гинжин хэлхээг бүхэлд нь шалгасан. “Artemis I” хөтөлбөрийн хүрээнд Orion сансрын хөлөг Сарыг тойрч, алсын ухрах тойрог замд орж, хэдэн долоо хоногийн дараа Дэлхий руугээ эргэн ирсэн билээ.

“Artemis I” нислэг алс огторгуйн нөхцөлд дулаан хадгалалт, нислэгийн удирдлага, холбоо болон эрчим хүчний системийг шалгах боломж олгосон юм. Гэсэн хэдий ч тус хөтөлбөрийн чухал элемент туршигдаагүй үлдсэн. Нисэх баггүй ямар ч системийн туршилтыг бэлэн биш гэж үздэг. Тиймээс энэ л даалгаврыг дараагийн нислэг биелүүлэх учиртай байв.

 

 

“Artemis II” нь “Apollo 17” нислэгээс хойш 54 жилийн дараа хүн төрөлхтний Дэлхийн дагуул руу хийх анхны жолоодлоготой нислэг. 2026 оны хоёрдугаар сарын 7-нд төлөвлөгдөж байгаа эл нислэгийг Orion сансрын хөлгөөр үйлдэх бөгөөд энэ нь “Artemis” хөтөлбөрийн архитектурын ерөнхий шалгалт байх юм.

Нислэгийн багийн бүрэлдэхүүн дөрвөн сансрын нисэгчээс бүрдэж байна. Багийн ахлагч нь Рид Уайзмен, хөлгийг Виктор Гловер жолоодно. Нислэгийн мэргэжилтнүүдээр Кристина Кох, Джереми Хансен нар томилогдсон. Хансений хувьд энэ бол сар руу нисэж буй анхны нислэг бөгөөд сарны хөтөлбөрт хамрагдаж буй анхны канад сансрын нисэгч.

 

 

Аялал нийт 10 хоног үргэлжилнэ. Энэ хугацаанд нислэгийн баг Orion сансрын хөлөг алсын нислэгийн үеэр хүний ажиллах, амьдрах аюулгүй нөхцөлийг хангаж байгааг батлах юм.

Artemis II нислэгийг НАСА агентлагийн тусгайлан бүтээсэн хэт хүнд жингийн SLS (Space Launch System) пуужингийн тусламжтай гүйцэтгэнэ. Orion хөлөг нь дэлхий орчмын тойрог замаас цааш нисэхэд зориулагдсан бөгөөд “Apollo”-ийн үеийн хөлгүүдээс автоматжуулсан байдал, дулаан хамгаалалт болон урт хугацааны нислэг үйлдэх хүчин чадлаараа илүү. Тус хөлгийг нэг удаагийн хөлөг бус харин ирээдүйн дэд бүтцийн элемент хэлбэрээр хөгжүүлжээ.

 

 

“Artemis II” хөтөлбөрийн гол зорилго нь багийн оролцоотой бүхий л системийг шалгах явдал юм. Нислэгийн үеэр амьдрах нөхцөл, удирдлага, алсын зайн холбоо, хөлгийг гараар жолоодох зэрэг бүхий л нөхцөл байдал, горимыг шалгаж үзнэ. Ингэхдээ нислэгийн баг, газар дээрх удирдлагын төвийн хоорондын хамтын ажиллагаа болон хүний жолоодлогогүй нислэгийн үеэр турших боломжгүй процедуруудад онцгой анхаарал хандуулж байна.

Гэсэн хэдий ч “Artemis II” хөтөлбөрийн хүрээнд сансрын нисэгчдийг Саран дээр буулгах зорилго тавиагүй. Сансрын нисэгчид Сарыг чөлөөт буцалтын замаар буюу Сарны татах хүч хөлгийг Дэлхий руу буцаадаг замаар тойрно. Эл замыг сансрын нисэгчдийн аюулгүй байдлын хангах зорилгоор “Apollo”-ийн үед ч ашиглаж байжээ. Өөрөөр хэлбэл, эл зам нь маневр хийх хязгаарлагдмал боломжтой үед ч нислэгийн баг эх Дэлхий рүүгээ буцаж ирэх баталгаа олгодог.

Эцсийн бөгөөд хамгийн хүндрэлтэй үе шат бол “гэртээ харих” зам. Apollo хөлөг Дэлхийн агаар мандал руу асар өндөр хурдтай орж ирэх тул энэ нь дулааны хамгаалалтын дэлгэц болон навигацийн нарийвчлалын том туршилт болох юм.

“Artemis II” бол эл сарны хөтөлбөрийн эцсийн зорилго биш. Дараачийн томоохон алхам бол “Artemis III” нислэг. Энэ хүрээнд хүн төрөлхтнийг Саран дээр буулгах амбицыг хэрэгжүүлнэ. Үүний тулд НАСА агентлаг “Apollo”-ийн үеийнхээс тэс өөр буултын архитектурыг сонгоод байна.

 

 

Буултын модулиар SpaceX компанийн Starship хөлгийг сонгоод байгаа билээ. Тус хөлөг нь Orion хөлгийн пуужин тээвэрлэгч бус харин тусдаа буултын комплекс байх бөгөөд сансрын нисэгчдийн Сарны тойрог замаас Сарны гадаргуу дээр буулгаж, эргээд авах ёстой.

Гэсэн хэдий ч Starship хөлгийг хэзээнээс, хэрхэн ашиглаж эхлэх нь одоогоор тодорхойгүй байна. Тус төсөл идэвхтэй туршилтын үедээ явж байгаа бөгөөд үүний бэлэн байдал нь Artemis III нислэгийн хуваарьт шууд нөлөөлөх юм. Тийм ч учраас “Artemis II” нислэг жолоодлогогүй туршилт болон ирээдүйд саран дээр сансрын нисэгчдийг буулгахын хоорондын холбогч болж байгаагаа туйлын өндөр ач холбогдолтой. Энэ л нислэг хүнийг сансарт хүргэх суурь систем бэлэн гэдгийг батлах учиртай юм.

“Bloomberg”, “Reuters” зэрэг томоохон агентлагийн мэдээлснээр АНУ-ын Засгийн газар ДЭМБ-д төрөл бүрийн тоо­­цоогоор төлөх өр 130 саяас 260 сая ам.долларын хооронд хэлбэлздэг. Үүнийгээ барагдуулаагүй байна. Тэгвэл АНУ үүнийг төлөхөөс татгалзаж “Америкийн ард түмэн хангалттай мөнгө төлсөн” гэж Төрийн департаментын хэвлэлийн төлөөлөгч нь тэм­дэглэв. “Reuters”-ын мэдээлснээр АНУ нь ДЭМБ-ын хамгийн том хандивлагч бөгөөд нийт санхүүжилтийнх нь 18 орчим хувийг эзэлдэг байжээ.